Reumatoidalne zapalenie stawów

RZS – reumatoidalne zapalenie stawów

RZS, czyli reumatoidalne zapalenie stawów, to układowa choroba tkanki łącznej, która charakteryzuje się postępującą destrukcją stawów. Należy do chorób autoimmunologicznych, w których nieprawidłowe działanie układu odpornościowego powoduje niszczenie własnych tkanek. Najczęściej i w największym stopniu choroba atakuje nadgarstki i ręce, jednak u pacjentów cierpiących na zaawansowane reumatoidalne zapalenie stawów uszkodzenia i deformacje w obrębie stopy również powodują znaczne dolegliwości i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

Stopa reumatoidalna

Stopa reumatoidalna – termin ten określa zespół charakterystycznych uszkodzeń stopy występujących w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Obejmują one:

  • koślawość palucha ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów palucha
  • deformacje mniejszych palców stopy
  • stopa płasko-koślawa ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów stępu
  • zmiany zwyrodnieniowe stawu skokowego
  • deformacje tyłostopia

Każda z wyżej wymienionych deformacji może wymagać leczenia operacyjnego.

Leczenie przodostopia w RZS

Typowym leczeniem w zaawansowanych zmianach zwyrodnieniowych w przebiegu RZS jest usztywnienie stawu śródstopno-paliczkowego podobnie jak w leczeniu palucha sztywnego. Leczenie deformacji mniejszych palców wymaga zwykle również resekcji i usztywnień stawów. Wyżej wymienione zabiegi powodują zmniejszenie ruchomości palców stopy, jednak naszym celem jest przede wszystkim ograniczenie dolegliwości bólowych. Leczenie operacyjne daje możliwość uzyskania trwałego efektu. Zapobiega postępowi choroby w przypadkach mniej nasilonych, a także umożliwia korekcje w przypadkach nawet bardzo zaawansowanych deformacji.

Leczenie tyłostopia w RZS

Istotne deformacje tyłostopia (czyli dotyczące zwłaszcza stawu skokowego i pięty) obserwuje się rzadziej niż przodostopia, jednak w razie ich wystąpienia wymagają one interwencji w pierwszej kolejności. Niezależnie od tego czy mamy do czynienia ze stopą płasko-koślawą, czy koślawym lub szpotawym ustawieniem samej pięty, korekcja ma kluczowe znaczenie także dla późniejszego sukcesu interwencji w obrębie palców. Zatem, można powiedzieć, że leczenie zaawansowanej stopy reumatoidalnej następuje w dwóch etapach – najpierw jeżeli to konieczne należy skorygować tył, a w drugiej kolejności przód stopy.

Po operacji stopy reumatoidalnej

Po zabiegu w przedniej części stopy reumatoidalnej postępowanie jest zwykle podobnie jak przy leczeniu klasycznych halluksów lub palucha sztywnego. Pomimo często występującej osteoporozy w przebiegu RZS, nie obserwuje się dłuższego czasu do uzyskania zrostu. Zalecane jest stosowanie buta piętowego i ograniczenie obciążania kończyny do czasu uzyskania zrostu w usztywnionych stawach. Zwykle czas stosowanie buta piętowego wynosi 6-8 tygodni.

Tylna część stopy przenosi większe obciążenia. Dlatego też często stosuje się unieruchomienie gipsowe na okres około 2 miesięcy. Po tym czasie zazwyczaj konieczne jest stosowanie buta ortopedycznego przez 1-2 miesiące.

Kwestia stosowania kul w przypadku pacjentów RZS jest zwykle uzależniona od zachowanej sprawności ogólnej i ewentualnych deformacji innych stawów i ustala jest indywidualnie.

Usztywnienia stawów w RZS, chociaż zmniejszają ruchomość całej stopy, pozwalają na podstawowe używanie kończyny, zmniejszają dolegliwości bólowe i umożliwiają stosowanie zwykłego lub tylko nieznacznie zmodyfikowanego obuwia.