Badania kliniczne wskazują, że nawrót palucha koślawego (tzw. „odrastanie haluksa”) występuje w od 2% do 16% przypadków. Niektóre prace wskazują nawet kilkudziesięcioprocentowy nawrót po kilkunastu latach od zabiegu. Zatem, czy w ogóle warto się operować i narażać się na ryzyko? W końcu każda operacja stopy to ból, przejściowa niesprawność i walka z obrzękami nawet przez kilka miesięcy.

Nie ma operacji, w której nie byłoby ryzyka niepowodzenia. W przypadku korekcji palucha koślawego jednym z takich niepowodzeń jest nawrót koślawości. Żadna metoda operacji palucha nie jest idealna. Jednak sam dobór metody leczenia ma kluczowe znaczenie dla trwałości korekcji. Największe ryzyko nawrotu istnieje przy niepełnej korekcji koślawości i w związku z rozciąganiem tkanek podczas znacznego obciążania stopy. Dlatego też, plan operacji opiera się głównie na wiedzy i doświadczeniu chirurga. Dodatkowych trudności może przysparzać nietypowa budowa anatomiczna stopy lub osteoporotyczna kość. Kluczowe znaczenie ma także stosowanie opatrunku unieruchamiającego, rehabilitacja po operacji oraz dbanie o stosowanie odpowiedniego obuwia.

Nawrót koślawości palucha to nie koniec świata!

Zazwyczaj uszkodzenia są przynajmniej częściowo odwracalne, a ponowna korekcja może zapewnić trwały, dobry wynik funkcjonalny jak i kosmetyczny.

W przypadku gdy zaobserwujemy nawrót koślawości / odrastanie haluksa po operacji palucha koślawego, w pierwszej kolejności należy zastosować metody nieinwazyjne takie fizjoterapia, wkładki ortopedyczne, specjalne ortezy lub kliny prostujące na palucha. Należy także zadbać o wygodne obuwie. Gdy to nie pomoże istnieją następujące możliwości dalszego leczenia operacyjnego, wśród których większość jest mniej inwazyjna niż pierwotny zabieg:

• Uwolnienie tkanek miękkich – zabieg ten jest zazwyczaj stosowany jako dodatek do innych procedur by odzyskać prawidłowe ustawienie palucha i zapobiec nawrotowi koślawości. Często po takim uwolnieniu stosuje się opatrunek unieruchamiający paluch w pozycji mocno korygującej przez kilka tygodni – jest to metoda najmniej inwazyjna ale stosowana jedynie do wybranych przypadkach.
• Osteotomia – Dodanie pojedynczej osteotomii (korekcji kostnej) często pozawala na znaczną poprawę korekcji. Potrafi ona zniwelować większość niekorzystnych działań ścięgien, które spowodowały nawrót koślawości palucha, poprzez przesunięcie osi deformacji.
• Rozszerzenie korekcji – Zdarza się, zwłaszcza w przypadku palucha koślawego operowanego u osób w okolicy 20 roku życia, że pierwotny mniej rozległy zabieg, nie wystarcza do trwałej korekcji. Przy predyspozycjach genetycznych w trakcie życia następuje pogłębienie deformacji koślawej. W tej sytuacji wskazana jest bardziej inwazyjna metoda z korekcją lub usztywnieniem u podstawy pierwszej kości śródstopia.
• Przezskórna operacja stopy często umożliwia zaradzić nawet znacznym deformacjom w małoinwazyjny i skuteczny sposób. Dotyczy to także sytuacji gdy mamy nawrót koślawości palucha po innej operacji. Ze względu na trudną technikę zabiegową i nierzadko obecne śruby po poprzednim zabiegu, konieczna jest wnikliwa kwalifikacja oraz dokładne badania obrazowe.
• Usztywnienie – jest to procedura ratunkowa gdy nie ma możliwości skorygowania palucha np ze względu na warunki anatomiczne lub zmiany zwyrodnieniowe. Usztywnienie jest także znakomitą metoda leczenia np. u osób starszych. Jest to sprawdzona i bardzo skuteczna procedura, która zazwyczaj tylko w niewielkim stopniu ogranicza funkcję stopy.
• protezoplastyka – rzadko stosuje się ten rodzaj zabiegu w przypadku nawrotu palucha koślawego. Jednak w sytuacji gdy mamy uszkodzenie stawu, a pacjent lub pacjentka nie jest gotowy na jego usztywnienie, można założyć protezę stawu palucha. Zazwyczaj konieczne jest wykonanie także innych procedur korekcyjnych.

Kwalifikacje do zabiegów nawrotu koślawości palucha prowadzę w Gabinetach Medycznych Pani Chirurg w Gdyni lub poradni ortopedycznej UCK w Gdańsku (NFZ).